Zegge&Schrijve
Schrijvers aan het woord over wat hen boeit
Pauline van de Ven foto: Fleur Speet
Levens behoeden voor uitwissen
Fleur Speet
“
Pauline van de Ven: ‘Ik kreeg een prachtig archief in handen, van mijn
schoonmoeder, maar het had ook van iemand anders kunnen zijn. In De man met de hoed dramatiseer ik de
levensgeschiedenis van haar ouders. Haar vader, Michel Bury, was namelijk de
directeur van een grote textielfabriek, opgericht in
Ik kende niemand uit deze
documentaireroman, op m’n schoonmoeder na, maar veranderde toch hun namen. Ik
vond het bezwaarlijk om mensen onder hun eigen naam een karakter in de schoenen
te schuiven dat ze misschien niet hadden. Het blijft interpretatie. Per
ongeluk, door een spelfout in een archief, heb ik wel iemand langer laten leven
dan het geval was, maar dat liet ik zo omdat de fictie eronder zou lijden als
ik dat veranderde. De enorme hoeveelheid bronnen vormden voor mij een prettige
aanjager van mijn fantasie. Ik onderzocht bijvoorbeeld het archief van de
Effectenbeurs omdat ik de jaarrekeningen in de oorlog wilde opsporen. Dan
lijken feiten op het eerste gezicht heel dor, zoals het Singmasterpatent, maar
door daar bestuurders in een vergadering over te laten ruziën, komt het tot
leven. Het gaf mij de mogelijkheid de geschiedenis binnen de onderneming zelf
zichtbaar te maken.
Mijn drijfveer ligt in mijn familiegeschiedenis. Mijn moeder overleed jong en liet niets na. Ik heb dat altijd als een groot gemis ervaren; een leven verdwijnt zonder iets tastbaars achter te laten. Terwijl uiteindelijk iedereen natuurlijk uitgewist wordt, wil ik daarom graag levens een tijdje voor uitwissen behoeden. Werken aan een boek als dit is vergelijkbaar met zo’n kindertekening waarbij de punten vaststaan, maar je de lijntjes zelf kunt zetten om een hondje of zo te vormen. Je kneedt de materie, er moet iets uitkomen dat snoet en staart heeft, ook als die er in werkelijkheid niet aanzaten. Maar alles binnen de grenzen. De vaste punten hielpen me bij het fantaseren. Zo kon ik van de feiten wel afleiden hoe de dromen van Michel waren; hij wilde een onderneming opzetten die heel groot moest worden zodat zijn zoons die konden voortzetten. Toen mijn schoonmoeder nog leefde, vroeg ik haar haar levensgeschiedenis op te schrijven. Dat heeft ze zo precies gedaan, en met zoveel krantenknipsels, foto’s en andere documenten uit die tijd, dat ik er een interactief internetboek in zag. Vanaf 14 september is www.demanmetdehoed.nl in de lucht voor iedereen die meer wil weten over de achtergronden uit de roman. Lezers kunnen ook zelf documenten uit die tijd aanhaken. Zo kan iedereen het spoor van het verleden een beetje levend houden.
”
De Man met de hoed is deze week verschenen bij Uigeverij Ad.Donker, ISBN 90 6100 584 1 €24,50